Landduinenproject

Het unieke landduinenlandschap van Balen, Geel, Meerhout en Mol

De landduinen zijn vooral bedekt met bossen, maar hier en daar vind je ook open plekken, zoals in Geel-Bel en Balen-Keiheuvel. De landduinen zijn Europees beschermd omdat ze een specifieke wereld van planten en dieren herbergen. Zo is het ook met de valleien van Grote Nete en Molse Nete. Deze natte gebieden vallen op door vijvers, vennen, beemden, broekbossen, … Ook zij zijn Europees beschermd. Topnatuur dus!

Kaart landduinen

De diensten van het landschap

Landschap heeft zijn waarde voor fauna en flora maar ook voor de mensen. Een gevarieerd landschap is aantrekkelijk om te fietsen en te wandelen. Naast deze belevingswaarde levert het landschap ons nog meer diensten, zoals voedsel en brandstof, zuivere lucht en zuiver water, koelte en schaduw. En ook minder zichtbare diensten zoals CO2-opslag, waterinfiltratie, nutriëntenverwijdering.

Ons leven als mens hangt af van de natuur en zijn diensten (ecosysteemdiensten). Het is ons natuurlijk kapitaal!
Net als de internationale en Europese instellingen heeft de Provincie Antwerpen de ambitie om ons natuurlijk kapitaal te beschermen, te versterken en ervoor te zorgen dat het diensten kan blijven leveren.
 

Landduinen
Adembenemend zicht op Kempense landduinen

Landduinenproject

Om deze ambitie waar te maken, heeft de Provincie het landduinenproject opgestart. Tien partners engageren zich om te werken aan de kwaliteit van het landschap in de regio Balen, Geel, Meerhout, Mol.

Een duurzaam en veerkrachtig landschap staat veel sterker tegenover de uitdagingen waar we voor staan, zoals biodiversiteitsverlies en klimaatverandering.

Bovendien kan een sterke natuur veel meer diensten leveren aan mensen. Het concept van de ecosysteemdiensten duidt de sterke link aan tussen mens en natuur. De regio is uitverkoren als testgebied om het concept ecosysteemdiensten te laten landen op terrein.

Vlieg eens mee over het landschap in het filmpje in downloadbaar kmz bestand. Je kunt het filmpje met deze vlucht over het landschap bekijken in het gratis downloadbare google earth.

Deelprojecten

Geïnspireerd op ecosysteemdiensten kwamen de eigenaars en gebruikers op een andere manier tot een toekomstvisie voor hun Volsbergenbossen te Balen. Traditioneel koppelden zij gekende diensten als houtproductie, brandveiligheid en recreatie aan hun bos. Tijdens het visieproces kregen ze nieuwe inzichten over minder zichtbare diensten die het bos, mits de juiste inrichting, zou kunnen leveren. Denk bijvoorbeeld aan bestuiving, waterinfiltratie (met bijdrage aan waterproductie), luchtkwaliteit en meer biodiversiteit. 

Door het succes van deze aanpak, gaan we in de toekomst ook voor andere gebieden of planprocessen met ecosysteemdienstenkaarten werken, zoals deze door ECOPLAN ontwikkeld werden (www.ecosysteemdiensten.be). 

Voor bedrijven die meer aandacht wensen te geven aan biodiversiteit op hun terrein, kan dit al. Zij kunnen ook zelf online de test doen in hoeverre ze scoren op de biodiversiteitsladder. Dit gebeurt in het kader van het BIODIVA project.

Cover Fietsbrochure
Cover van 'Sporen in het zand'

De kracht van het verhaal

Wij proberen de kracht van het verhaal én de verwondering te gebruiken om de mensen van Balen, Geel, Meerhout en Mol (terug) te verbinden met het landschap waarin zij dagelijks vertoeven. Verhalen gaan evenzeer over feiten dan over legendes en anekdotes. Ze leven voort in geschriften, foto’s, kaarten, … maar ook in het collectief geheugen van mensen. Verhalen gaan voort van generatie op generatie. Verhalen verbinden mensen met mensen en mensen met hun streek. Binnen de culturele ecosysteemdiensten vinden verhalen een belangrijke plaats. 

In het Kempense Zandland hebben we heel veel verhalen gevonden, dankzij de medewerking van erfgoedorganisaties, diensten toerisme, archieven en natuurverenigingen. Een selectie daarvan hebben we gebundeld in een fietsbrochure ‘Sporen in het zand’. Al fietsend word je zo meegenomen door de geschiedenis van de Kempense landduinen, met verhalen bij de relicten in het landschap die je op je trip tegenkomt. 

De fietsbrochure is een initiatief van de provincie Antwerpen, Regionaal landschap Kleine en Grote Nete en erfgoedcel k.ERF. Je kan de gratis brochure vanaf de zomer van 2015 ook verkrijgen via de toeristische infopunten in Balen, Meerhout, Mol en Geel.

Bodem als basis voor Ecosysteemdiensten  -  26 november 2016

Eén van de deelnemers zei tijdens de netwerklunch: “Ik heb echt zin gekregen om meer te doen met bodem”, waarop een andere deelnemer dit meteen beaamde. En wij, als organisatoren, knipogen dan naar elkaar want dat is precies wat we hopen te bereiken met een dergelijke netwerkdag “Bodem als basis voor ecosysteemdiensten” op 26 november 2016.

Zoals Karen Vancampenhout, Professor Bodemkunde aan de KU Leuven Campus Geel en Secretaris-Generaal van de Belgische Bodemkundige Vereniging zegt : “De grond van de zaak is grond”.

Een goed bodemecosysteem is de basis voor alles. Soms spontaan ontwikkeld, soms met een beetje hulp van de mens. Denk maar aan de plaggenbodems. De koolstof, die gedurende zevenhonderd jaar werd toegevoegd onder de vorm van heideplagsel, veranderde het zand in gegeerde landbouwgrond.

Een goed bodemecosysteem duurt eeuwen om te ontwikkelen, maar kan soms erg snel verloren gaan. We dragen dus maar best zorg voor de grond onder onze voeten! Zelf benieuwd geworden? Hieronder kun je de downloadbare presentaties nalezen.

De netwerkdag was een samenwerking tussen het Strategisch Project Landschap in Actie! en de KULeuven Campus Geel.