Rode vlag aan de zwemvijvers

publish date
12.09.2018

Zwemmen in de buitenvijver van De Nekker is dit jaar afgelopen.

Reddersgebouw
De rode vlag hangt uit aan het reddersgebouw aan de vijver.

 

Sinds 10 september hangt de rode vlag uit aan de grote en kleine vijver. Dit betekent dat het verboden is om het water van de zwemvijvers te betreden. Voor mensen die toch nog graag een verkwikkende duik willen nemen, is er De Nekkerpool. Onze vele speeltuigen zorgen ervoor dat ook in de nazomer nog veel buitenspeel-plezier gemaakt kan worden en kinderen tot 12 jaar kunnen steeds terecht in onze binnenspeeltuin Nekki.

Graag tot volgend jaar met hopelijk weer een zonnige zomer en veel zwemvijver-plezier!

 

Brandgevaar Code GROEN Rivierenhof en Vrieselhof

publish date
05.09.2018

De risicofase "brandgevaar bos en heide Provincie Antwerpen" werd verlaagd naar CODE GROEN!

Er is dus geen gevaar meer voor brand.

Vuur maken blijft ten strengste verboden.

 

Brandgevaar Kesselse Heide CODE GROEN

publish date
05.09.2018

 

De risicofase "brandgevaar bos en heide Provincie Antwerpen" werd verlaagd naar CODE GROEN!

Er is dus geen gevaar meer voor brand.

Vuur maken blijft ten strengste verboden.

 

Provincie Antwerpen betaalt 1 miljoen euro voor veilig fietsen op Berlaarse- en Kesselsesteenweg in Nijlen en Berlaar

publish date
31.08.2018

De provincie Antwerpen betaalt 1 miljoen euro Fietsfondssubsidie voor de heraanleg van het fietspad langs de Berlaarsesteenweg van Nieuwe Bevelsesteenweg in Kessel (Nijlen) tot Legrellestraat in Berlaar. Met deze middelen legden de gemeenten Berlaar en Nijlen een afgescheiden dubbelrichtingsfietspad in rode beton aan waardoor fietsers er voortaan veilig kunnen fietsen.

De gemeenten Berlaar en Nijlen legden een afgescheiden fietspad aan met Fietsfondssubsidies

Over een afstand van 2,3 kilometer werd een afgescheiden, 2,5 meter breed fietspad in rode beton aangelegd. Hiermee pakten de gemeenten Berlaar en Nijlen het aanliggend, oncomfortabel en te smal fietspad in betonplaten aan. De gemeenten dragen dankzij de Fietsfondssubsidie slechts 20 % van de totale kosten van de aanleg van het fietspad. De provincie Antwerpen betaalde 990 000 euro Fietsfondssubsidie uit en vordert hiervan de helft terug bij de Vlaamse overheid.

In landelijke gemeenten, zoals Berlaar en Nijlen, vormt de fiets een belangrijke vervoersmiddel. Om het fietsverkeer te stimuleren maken de gemeenten voortdurend werk van comfortabele en veilige fietspaden. De steun van de provincie Antwerpen betekent voor zowel Berlaar als Nijlen een mooie steun. 

Vrijliggend fietspad

De aanleg van een vrijliggend fietspad langsheen de Berlaarsesteenweg is een schoolvoorbeeld van hoe gemeentebesturen over de gemeentegrenzen heen kunnen samenwerken aan projecten die de inwoners van de beide gemeenten ten goede komen. Dit fietspad stopt niet aan de gemeentegrens en biedt zo een veilige route voor iedereen, en de schoolgaande jeugd in het bijzonder, die van of naar één van de twee gemeenten wil fietsen.
De gemeente maakte van de werken ineens gebruik om in het stuk tussen de Nieuwe Bevelsesteenweg en de laatste woning van de Berlaarsesteenweg riolering aan te leggen. Daarmee is de Berlaarsesteenweg volledig uitgerust met riolering.

Toekomst

De provincie Antwerpen zet al jaren sterk in op de fietsende pendelaars. We moedigen lokale besturen aan om zelf fietspaden aan te leggen of te vernieuwen. Dat hebben Berlaar en Nijlen alvast goed begrepen. Beiden gemeenten dienden onlangs een nieuwe subsidie in. Nijlen voor de heraanleg van de Herenthoutsesteenweg, een project van ruim 1,6 miljoen euro en Berlaar voor het centrum, goed voor ruim 500 000 euro.

 

 

Toeristische zomer 2018: tropische temperaturen, zonnige cijfers

publish date
30.08.2018

Ruim 2 miljoen recreatieve fietstochtjes, goed voor 17 miljoen euro bestedingen. Toeristen die volop genieten van het buitenleven op campings en bij B&B’s en vakantiewoningen. En watergebonden attracties die hun bezoekersaantallen zien pieken.
Toerisme Provincie Antwerpen analyseerde de resultaten van de digitale fietstellers en peilde bij Fietsers Welkom cafés, logies en attracties naar hun evaluatie van de voorbije zomer. Conclusie? De tropische temperaturen in juli en augustus vertalen zich in topcijfers.

Enkele opvallende resultaten:

Recordzomer voor fietstoerisme
- 2.250.000 recreatieve tochtjes langs het fietsknooppuntennetwerk
- zondag 12 augustus = absolute topdag, met o.a. 3800 fietsers bij Drierivierenpunt in Rumst
- top drie digitale fietstellers: Rumst (Drierivierenpunt), Retie (Postelsebaan) en Turnhout (jaagpad Bels Lijntje)

Fietsers Welkom horeca tevreden
- totale omzet fietstoerisme: 17 miljoen euro
- juli = topmaand: kwart Fietsers Welkom cafés schat omzetverhoging op 10 tot 25%, ander kwart zelfs nog hoger
- fietser spendeert gemiddeld 7,6 euro per trip
- meer drank en ijsjes dan snacks door hete temperaturen

Toerisme aan het water piekt
- buitenattracties met waterbeleving beleefden in juli een absolute topmaand (soms zelfs vijfvoud van juli 2017)
- buitenattracties zonder waterbeleving zagen hun bezoekerscijfers dalen met gemiddeld 15%
- musea, kerken en indoorattracties in Kempen, Scheldeland, Mechelen en Stedelijk Randgebied noteerden gemiddeld 5% minder bezoekers.

Verblijfstoerist zoekt buitenleven*
- topzomer voor campings en camperterreinen: meerderheid evalueert vakantiemaanden als “goed tot “zeer goed”
- heel wat vakantiewoningen en gastenkamers rapporteren hogere bezettingsgraden
- helft hotels spreekt over “gelijkaardige zomer als in 2017”, een vijfde ontving 10 tot 25% minder gasten.

*nog geen officiële bezettingscijfers eind augustus; analyse op basis van feedback ondernemers

meer weten?

Rapid scoort nieuwe infrastructuur

publish date
29.08.2018

Voetbalclub Koninklijk Rapid AC verhuist naar nieuwe thuisbasis in het Rivierenhof

Na bijna een eeuw in het centrum van het Rivierenhof te hebben doorgebracht, verhuist voetbalclub Rapid volgend jaar naar de oostelijke zone van het park. Mooi gelegen aan de Parkweg tussen de Ruggeveldlaan en de Kinderboerderij, kwamen honderdvijftig genodigden alvast de toekomstige thuisbasis van Koninklijk Rapid AC met haar hedendaagse sportinfrastructuur keuren en testen.

 

Erik Thiels, voorzitter van Koninklijk Rapid AC: “Voetbalclub Rapid is al sinds 1926 in het Rivierenhof gevestigd. Na tweeënnegentig jaren in het centrum van het park te hebben doorgebracht, verhuist onze club volgend jaar naar nieuwe hedendaagse sportinfrastructuur in de oostelijke sportzone van het Rivierenhof. Het kunstgrasveld werd er reeds aangelegd en ook de bouw van het clublokaal vordert met rasse schreden.”


De provincie Antwerpen is heel blij met deze nieuwe stap in de uitvoering van het PRUP. Het Provinciaal Ruimtelijk Uitvoeringsplan voor het Rivierenhof dateert uit 2009 en nadert stilaan z’n voltooiing. Het plan integreert en combineert alle aspecten van het veelzijdige Rivierenhof met een onderbouwde toekomstvisie voor het oudste provinciaal domein van het land.

Dit masterplan beoogde onder meer de verhuis van de sportclubs naar de randen van het park. Grote aandacht bij deze ruimtelijke reorganisatie van het domein ging naar de vernieuwing van sportinfrastructuur.

Voor de realisatie van deze fase investeerde provincie Antwerpen 1.452.842 euro (inclusief BTW). Daarin zitten alle werken vervat voor de aanleg van het kunstgrasveld en alle (nuts)voorzieningen van het nieuwe clubhuis. Met een totale oppervlakte van 655m² vind je vanaf 2019 in het clubhuis van Rapid een horecaruimte met keuken en berging, zes kleedkamers met douches, twee scheidsrechterslokalen met douches, technische ruimtes, een vergaderruimte, een EHBO/massageruimte, toiletten en (materiaal)bergruimtes.
 

 

Voetbalclub Rapid is de afgelopen jaren sterk gegroeid. Maar liefst honderdnegentig jeugdspelers voetballen er in twaalf competitieploegen. Daar bovenop zijn er buiten competitie ook ‘de kabouters’ actief. Deze jeugd wordt begeleid door een technische staf van achtendertig trainers en begeleiders die zich belangeloos inzetten voor Rapid.

 

Peter Verdyck, directeur van het Rivierenhof: “Het is fantastisch om te mogen meemaken dat een club die zo inzet op de jeugd, zo’n mooie locatie en nieuwe infrastructuur te beurt valt waardoor ze haar werking ook in de toekomst comfortabel verder kan uitbouwen.”


Erik Thiels, voorzitter van Koninklijk Rapid AC, voegt daar tevreden aan toe: “We bestaan dit jaar vijfennegentig jaar. Het geeft een boost zo te kunnen sporten naar de honderd. Ik wil dan ook iedereen bedanken die dit project tot een succesverhaal heeft helpen maken.”

Keiheuvelwandeling Balen = wandeling van het jaar

publish date
27.08.2018

Spectaculaire zandvlakten die je even naar de woestijn katapulteren?
Gezonde boslucht en een zee van purperen heidebloempjes?
Heerlijk stille plekjes en een hangmat om even uit te blazen? Driemaal check!
De Keiheuvelwandeling in Balen is de wandeling van 2018.
Wandelaars verkozen de lus boven de vier andere kandidaten op de shortlist van de wedstrijd: Niel, Retie, Oud-Turnhout en Westerlo.

Blikvangers op de Keiheuvelwandeling:

Keiheuvel
Keiheuvel

- Keiheuvel: droge en open landduinen, vennen, duingras, heide en dennenbomen
- Kanaal naar Beverlo
- De Most: nat valleigebied met planten en dieren die dol zijn op water
- tip: breng je hangmat mee of huur er een bij de Keiheuvel en rust even uit bij knooppunt 8-9, 3 (Keiheuvel) of 5 (De Most).

Keiheuvelwandeling praktisch:

Vertrek en parking: Recreatie- en natuurpark Keiheuvel, 17de Esc. Licht Vliegwezenlaan 14, 2490 Balen, www.keiheuvel.be

De wandeling is 11,6 kilometer lang (korte lus door de Keiheuvel: 5 km).
Je volgt de rood-witte bordjes met nummers van wandelnetwerk Kempense Landduinen.

Het traject is overwegend onverhard. Trek in natte periodes waterdichte schoenen of laarzen aan.

Horeca bij het vertrek en picknickplaatsen tussen KP 8 en 9, tussen KP 98 en 99 en bij KP 4.

Download de gedetailleerde fiche van de Keiheuvelwandeling.

meer weten?

Start bebossingsproject Berrenheibos

publish date
27.07.2018

De provincie Antwerpen kocht op 10 juli de voormalige stortplaats Delvou in Schelle. Die aankoop is de officiële start van een bebossingsproject in de gemeente. Tegen 2021 zal het Berrenheibos zich uitstrekken over de stortplaats Delvou, de eerder verworven gesaneerde stortplaats Van den Bosch en nog enkele andere stukken grond in het gebied tussen Spruytelei, Tuinlei en Wullebeek. Zo maakt de gemeente Schelle samen met de provincie komaf met een verleden waarin een aantal kleiputten gebruikt werden als stortplaats. Vanaf 2019 gaan de eerste boompjes in de grond. De aankoop is mede mogelijk dankzij een aanzienlijke subsidie van de Vlaamse overheid.

luchtfoto Berrenheibos
Luchtfoto bebossingsproject Berrenheibos

De provincie Antwerpen, gemeente Schelle, Regionaal Landschap Rivierenland en Bosgroep Antwerpen Zuid onderzoeken momenteel hoe ze het te bebossen gedeelte kunnen integreren in een groter landschappelijk geheel van bos, open ruimte, bomenrijen en wandelwegen. Het streefdoel? Een ecologische, recreatieve en maatschappelijke meerwaarde met bovenlokale uitstraling.

De verwerving van deze gronden is een cruciale stap in de verdere uitbouw van het Berrenheibos tot een bos van 13,2 ha. Deze gronden, samen met de grond van de gemeente, vormen de verbinding met nog een gebied van ongeveer 10 ha. De aankoop is een belangrijke schakel naar de uitwerking van een globaal natuurontwikkelingsplan van de volledige Berrenheibosomgeving van circa 23 ha. Dat zal bestaan uit 17 ha bos en groen, een salamanderparadijs van circa 5 ha, een halve ha orchideeën en een waterplas van 1 ha, bekroond met een uitkijktoren. Er wordt ook 1,5 ha ruimte voorzien voor een herhuisvesting van chiro Schelle. 

Historiek

Tijdens de planning en uitvoering van de sanering van de voormalige stortplaats Van den Bosch een 20-tal jaar geleden, groeide de wens om een natuurgebied te creëren voor de inwoners van omliggende dorpen en wijken. Een prima idee, aangezien er ten zuiden van Antwerpen weinig grote aaneengesloten bossen zijn en verschillende beleidsniveaus aansturen op het bereikbaar en toegankelijk maken van open ruimte en de ontwikkeling van gevarieerde parkgebieden. Het oorspronkelijke project van de bebossing van de gesaneerde stortplaats is daarom uitgegroeid tot het bebossingsproject Berrenheibos. Dit project situeert zich in het gebied tussen Spruytelei, Tuinlei en Wullebeek in de gemeente Schelle. Het uit 2011 daterende plan voorzag een totale oppervlakte van 20 ha, waarvan 7 ha bos. 

Na de eerdere verwerving van de gesaneerde stortplaats Van den Bosch (5,6 ha), vroeg de gemeente Schelle in 2011 aan de provincie Antwerpen om mee haar schouders te zetten onder dit project. Die vraag paste ook in de actie '1 miljoen bomen' van de Vlaamse overheid, waarbij subsidies werden voorzien uit het bossencompensatiefonds. Na onderhandelingen en subsidieaanvragen gaat het nu om een gebied van 10,9 ha met onder andere de omliggende gronden ten noorden van de Wullebeek. Op 10 juli 2018 kocht de provincie daarvan de voormalige stortplaats Delvou (7,7 ha).

De aankoopprijs bedraagt 236.000 euro, waarvan 192.935 euro gesubsidieerd door het Agentschap Natuur en Bos, met middelen uit het bossencompensatiefonds. De stortplaats Delvou werd vroeger nagenoeg volledig opgevuld met vliegas afkomstig van de elektriciteitscentrale in Schelle. Oriënterend bodemonderzoek heeft uitgewezen dat er geen sanering nodig is. De gronden zijn klaar voor gebruik en zullen op termijn door de provincie overgedragen worden aan de gemeente. 

Het bebossingsproject Berrenheibos vindt zijn oorsprong in een periode dat uitgegraven kleiputten in de Rupelstreek als afvalstortplaats fungeerden. Het protest van de inwoners van omliggende wijken en dorpen riep een halt toe aan het storten van afval in kleiputten. Begin jaren 80 werd de Rupelstreek stortvrij verklaard in een stortmoratorium. Het duurde tot begin jaren 90 van de vorige eeuw vooraleer de laatste stortplaatsen in de regio werkelijk dichtgingen.

Op het terrein zelf is niet veel te merken van de afvalstortplaatsen. De meeste stortplaatsen werden gesaneerd en afgedekt met grond. De natuur doet langzaam maar zeker opnieuw zijn intrede in deze gebieden. Het bebossingsproject in Schelle zal de natuur een handje helpen.

Chinese boom die ‘nooit bloeit’ doet het opnieuw

publish date
24.07.2018

De warmte van de afgelopen maanden heeft alvast één positief effect: de zeldzame Chinese boom Emmenopterys henryi bloeit in Arboretum Kalmthout! Dit is een opmerkelijke gebeurtenis en alvast hét botanisch hoogtepunt voor het arboretum van dit jaar.

Een bezoeker kijkt naar de bloeiende bloempluimen van de Chinese boom Emmenopterys henryi, een zonnestraal valt tussen de bladeren van de kruin.

Zeldzame bloeier

Het aantal bloeiwaarnemingen van de Emmenopterys henryi in Europa is heel erg beperkt en uitzonderlijk. In Groot-Brittannië duurde het liefst 75 jaar vooraleer de eerste Emmenopterys in 1987 enkele bloemen kreeg. Daarna was het weer 23 jaar wachten op een volgende waarneming. De boom in Arboretum Kalmthout is de recordhouder, de vorige bloei was in 2016, de volgende keer misschien pas over 20 jaar …

De mooiste boom van China

Zijn ontdekker, Ernest Wilson, omschreef in 1907 de Emmenopterys als de mooist bloeiende boom van de Chinese bossen. De beschrijving van de fijne geur - in de natuur tot 15 km ver te ruiken - en de lange bloeiperiode zorgden voor de mythische status van de Emmenopterys. Het warme weer van de laatste maanden heeft voor rijke knopzetting gezorgd, de bloemen van de Emmenopterys komen nu volop open. De zomervakantie startte met zonnige en warme dagen, ideaal voor de bloei.

Bovenaanzicht op de bloeiende kruin van de Chinese boom Emmenopterys henryi vanop een stelling, zonnige dag in Arboretum Kalmthout.

Een stelling met uitkijkplatformen

Speciaal om de bijzondere bloei van de Emmenopterys van dichtbij te kunnen bewonderen, laat Arboretum Kalmthout een tijdelijke stelling met 4 uitkijkplatformen bouwen. Het hoogste niveau bevindt zich op 8,5 meter boven de grond, of ruim 10 meter op ooghoogte. Je staat er letterlijk met je hoofd tussen de bloemen en je hebt er een mooi panoramisch uitzicht over de andere bomen in de arboretumtuin.

Bloeiende bloempluimen van de Chinese boom Emmenopterys henryi in Arboretum Kalmthout, trossen van witte trompetvormige bloemen.

Zolang de Emmenopterys bloeit

  • Iedere bezoeker krijgt gratis een rijkgeïllustreerde informatiebrochure
  • Jonge Emmenopterys henryi te koop in het plantencentrum
  • Postkaarten verkrijgbaar in de cadeau- & boekenshop
  • Botanische kleurprenten voor kinderen in de cafetaria
  • ‘Selfie’ fotokader voor fotomoment bij de bloemen bovenaan de stelling

De verwachte bloeiperiode is tot half september. Mis deze unieke gebeurtenis niet en kom de Emmenopterys van dichtbij bewonderen! Arboretum Kalmthout is iedere dag open van 10 tot 17 uur.

Rivierenhof onderscheiden met Green Flag Award

publish date
16.07.2018

Provinciaal groendomein Rivierenhof behaalt als eerste in het land het kwaliteitskeurmerk Green Flag Award

 



Het provinciaal groendomein Rivierenhof heeft als eerste van het land de internationale Green Flag Award binnengehaald. Dit prestigieuze keurmerk is een internationale norm die wereldwijd het kwalitatief beheer van openbare groene ruimte erkent en beloont.

Het Rivierenhof is een prachtig stuk groene natuur en - vooral niet te vergeten - de grootste groene long van onze metropool. De ploeg van het Rivierenhof zorgt er dag in dag uit voor dat iedereen zich er welkom voelt. Of je nu met de kinderen naar de speeltuin of kinderboerderij komt, deelneemt aan een wandeling, met je hond wandelt door het park, jogt langsheen het loopparcours of liever rustig in je eentje vist in één van de vijvers, … er is voor iedereen wat wils. Dat had de Engelse jury van de Green Flag Award meteen door.

Een ambitie die keer op keer moeten worden waargemaakt

De Green Flag Award bestaat reeds 22 jaar. Deze award erkent en onderscheidt wereldwijd parken en recreatieve groene ruimtes die voldoen aan internationale kwaliteitsnormen. Het krijgen en het behouden van de Green Flag Award is een ambitie die ieder jaar weer moet worden waargemaakt. Wie geen positieve evolutie of vooruitgang maakt, loopt immers het risico geen Green Flag Award meer binnen te halen.

Peter Verdyck, directeur van het Rivierenhof, is heel trots op het behalen van de onderscheiding: “De Green Flag Award legt de lat voor goed parkbeheer zeer hoog en promoot een internationale norm voor management in de groene sector. Daarmee erkent en waardeert de Green Flag Award de inzet van alle medewerkers, vrijwilligers en het management. De jury gaat grondig na of deze groene, openbare ruimtes goed worden gerund en of ze tegemoet komen aan de vragen en noden van de gebruikers. Zo verzekert het systeem van de Green Flag Award dat zoveel mogelijk mensen toegang krijgen tot kwaliteitsvol groen, ongeacht waar ze wonen. Geen verwaarloosbaar gegeven in een verstedelijkt gebied zoals het onze. Al onze medewerkers en vrijwilligers zetten zich dan ook al vele jaren enorm in om de kwaliteit van het park te verbeteren. Dat is dan ook de reden waarom we er in geslaagd zijn de Green Flag Award binnen te halen, als eerste park in België nog wel.”

(Lees verder onder de foto!)

Internationale jury tijdens keuring Rivierenhof - Copyright foto: PGRA.

 

Met vlag en wimpel

De ploeg van het Rivierenhof is voluit is gegaan voor het behalen van deze internationale award. Dat dit prachtig park goed beheerd wordt, is algemeen geweten. Maar dat ze als kers op de taart deze Award binnenhalen, dat is toch wel iets om heel trots op te zijn! De Engelse jury van de Green Flag Award was onder de indruk. We sluiten graag af met een kort citaat uit het rapport van de jury:“Er zijn zoveel positieve zaken dat het er te veel zijn om op te noemen. Het gebeurt zelden dat een eerste aanvraag zo sterk is … Knap gedaan van iedereen die betrokken is bij het uitbouwen van het park!”

 

Rook- en Vuurverbod in de Provinciale Domeinen

publish date
02.07.2018

De weersomstandigheden van de voorbije weken zorgen voor droogte in de bossen, parken en domeinen. In die mate dat de Brandgevaar-fase werd opgetrokken naar code rood!

Wat betekent code rood in dit geval? Op de website verduidelijkt het Agentschap Natuur en Bos nog dat bij Code rood brandweer en beheerders zeer waakzaam zijn omdat het extreem droog en brandgevaarlijk is in de natuurgebieden. “Als er een brand uitbreekt, rukt de brandweer altijd uit met groot materieel. Er wordt extra materieel en mankracht ingezet.”

De Dienst Noodplanning van de provincie Antwerpen wijst er op dat de toegang tot sommige natuurgebieden afgeraden wordt. Wie er toch gaat wandelen, moet het rook- en vuurverbod respecteren. Er is acuut gevaar op spontane branden en een gemakkelijke verspreiding door de wind.

De Provinciale Groendomeinen worden op dit moment niet volledig afgesloten, maar we roepen wel op om geen vuur te gebruiken in onze domeinen. Dat geldt voor alle vormen van vuur, dus vanaf nu tot er opnieuw over wordt gecommuniceerd is het verboden een open vuur te maken in onze domeinen, en ook verboden te roken. 

Verder vragen we om extra voorzichtig te zijn met zwerfvuil, glazen en plastic flessen zijn de aanstekers bij uitstek. Laat kinderen en huisdieren ook zeker niet vrij en alleen loslopen in het bos, op de heide of op het domein. 

Er geldt vanaf vandaag een streng rook- en vuurverbod in:

 

Wortel- en Merksplas-Kolonie stap dichterbij titel UNESCO-Werelderfgoed

publish date
28.06.2018

Wortel- en Merksplas-Kolonie, die deel uitmaken van de 7 Koloniën van Weldadigheid in België en Nederland, worden voorlopig niet ingeschreven op de UNESCO-Werelderfgoedlijst. Dat heeft het Werelderfgoedcomité beslist op een internationale conventie in Manama (Bahrein). Het Werelderfgoedcomité meent dat de Koloniën van Weldadigheid nog wat werk hebben aan het dossier.

Wortel- en Merksplas-Kolonie

Zeven Koloniën van Weldadigheid

Begin 19de eeuw ontstonden zeven landbouwkoloniën in Nederland en België als een vooruitstrevend sociaal experiment. Aan de grondslag van dit experiment lag de idee dat armen uit de stad een nieuw leven konden opbouwen op het platteland. Maar liefst 80 km² woeste grond werd door de kolonisten eigenhandig omgevormd tot landbouwgrond. De kaarsrechte dreven en statige gebouwen gaven orde en regelmaat aan het leven van de landlopers. Deze structuur is nog steeds duidelijk zichtbaar in het landschap.

In de Zuidelijke Nederlanden werden in Wortel bij Hoogstraten een vrije Kolonie (1822) en in Merksplas een onvrije Kolonie (1825) opgericht. Na de Belgische onafhankelijkheid werden beide Koloniën ingezet om landlopers op te vangen. Landloperij was in België van 1866 tot 1993 strafbaar en wie geen geld op zak had, kon naar de Rijksweldadigheidskoloniën gestuurd worden. Tot 1993 leefden, woonden en werkten er landlopers. Toen de wet op de landloperij werd afgeschaft, bleef een waardevol landschap van bijna 1000 hectare verweesd achter, getekend nadat het meer dan 150 jaar dienst had gedaan als landbouwkolonie. 

Wortel- en Merksplas gered van verval

Het landschap en de gebouwen werden na 1933 bedreigd door leegstand, verval en versnippering. In 1997 stonden de gebieden zelfs op de lijst van het ‘World Monuments Fund’ bij de 100 meest bedreigde erfgoedsites ter wereld. Gelukkig werd snel ingezien dat dit bijzondere erfgoed niet verloren mocht gaan. Bezorgde burgers trokken tijdig aan de alarmbel en in 1997 werd vanuit de provincie Antwerpen en met de steun van een 40-tal gemeentebesturen de vzw Kempens Landschap opgericht. Deze organisatie ijvert sindsdien voor het behoud, de ontwikkeling en de openstelling van dit erfgoed. Sindsdien zijn beide Koloniën er steeds op vooruit gegaan: in 1999 werden de gebieden beschermd als landschap en werden ook de belangrijkste gebouwen beschermd als monument. Het omringende landschap werd aangekocht door verschillende publieke partners waardoor het geheel in gemeenschapshanden bewaard blijft. Op die manier kunnen Wortel- en Merksplas-Kolonie vandaag vanuit één visie beheerd worden.

Een stap dichterbij

Vandaag besliste de leden van het Werelderfgoedcomité om het advies van ICOMOS niet te volgen en de zeven Koloniën van Weldadigheid wat huiswerk mee te geven om er volgend jaar mee terug te komen.

Dat vinden de verschillende beheerders van het gebied uiteraard jammer. Maar de jarenlange inspanning en samenwerking tussen twee landen, vier provincies, acht lokale besturen, Agentschap Onroerend Erfgoed, Agentschap Natuur en Bos, Vlaamse Landmaatschappij en tal van andere partners is een uniek gegeven. De partners bekijken nu het dossier kan worden klaargestoomd voor een volgende indiening. 

Kempens Landschap, provincie Antwerpen en het Vlaamse Agentschap Onroerend Erfgoed werkten zeer goed samen in het hele nominatieproces van de sites. Wortel- en Merksplas-Kolonie zijn een toonbeeld van de integratie tussen natuur en cultuur. Samenwerkingen en een gedeelde visie hebben hoe dan ook gezorgd voor een prachtig stuk erfgoed.

'Vagrants Colony, a Hymn' - Jef Neve

Zo'n prachtig gebied verdient een prachtige soundtrack, en deze werd uitgewerkt door niemand minder dan Jef Neve! De hymne geeft alle aspecten van de gebieden weer. Van hoop tot tristesse, van dromen tot eenzaamheid, dat allemaal overgoten met de indrukken van de weidse landschappen en een scheutje bohémien. Bekijk en beluister 'Vagrants Colony, a Hymn' in wereldpremière!

Volgende van de detaillijst