Werf Rivierenhof Jezuïetendreef

publish date
26.03.2015

Restauratie van een dreef: bomen voor de toekomst

Wie via de Jezuïetenpoort aan de Turnhoutsebaan 242-244 het Rivierenhof binnenkomt, heeft het vast al gezien. In de monumentale Jezuïetendreef zijn een aantal bomen gemarkeerd met blauwe stippen. De dreef wordt immers gerestaureerd  en de oude zieke bomen worden vervangen door nieuwe exemplaren.  De blauwe markeringen redden straks de laatste vleermuizen die nog niet zijn verhuisd. Zaterdagvoormiddag 7 maart 2015 informeerde de Buurtmobiel buurtbewoners en parkgebruikers op locatie in het Rivierenhof over de werf.

Park voor de toekomst

Het Rivierenhof werkt continu aan het park voor de toekomst, opdat ook de volgende generaties kunnen genieten van grootste groene oase in de Antwerpse metropool. Bij zulke werken wordt er met heel veel factoren en bezorgdheden rekening gehouden.  Dat is ook het geval bij de restauratie van de Jezuïetendreef. Het zal even fors schrikken zijn, maar zonder deze ingreep blijft er binnenkort helemaal niets meer over van de monumentale beukendreef aan de Jezuïetenpoort. Zoals de poort vermeldt, werd de gemeenzaam genoemde Jezuïetendreef in 1741 aangelegd. De intussen ruim 250 jaar oude bomen zijn in uiterst slechte staat. Een normaal en natuurlijk proces.

De afgelopen decennia werden er reeds heel wat beuken gerooid omdat ze een direct gevaar voor parkgebruikers betekenden.  De resterende beuken worden hierdoor meer blootgesteld aan wind en zonnebrand en takelen sneller af (kettingreactie).  Vele van de resterende beuken zijn dan ook in slechte staat. Er zijn de afgelopen jaren echter al zo veel zieke bomen gerooid dat de dreef nu beter integraal wordt heraangeplant. Daarom werd in samenspraak met het Agentschap voor Natuur en Bos (ANB) beslist om de dreef te vernieuwen.

Naast de bomen wordt er ook gekozen voor een historisch verantwoorde, maar duurzame heraanleg van het wegdek, de begrachting en de brug.  De hoge belevingswaarde van deze parkingang is hiermee voor de toekomstige generaties gegarandeerd.

 

Plan van aanpak

Omdat het vervangen van de bomen noodzakelijk is en de huidige bestrating (een smal voetpad en een losliggend fietspad in betonnen dals) versleten is, wordt het geheel aangepakt. Zowel de bomen,  de bestrating, de gracht en een nieuwe brug worden in het project opgenomen.

Gracht en brug: Ter hoogte van het kasteel zal de slotgracht worden hersteld in de toestand zoals ze op de oude Ferrariskaarten uit de achttiende eeuw is afgebeeld. (De Ferrariskaarten zijn gedetailleerde topografische kaarten van de Oostenrijkse Nederlanden).

Om de oude waterhuishouding te herstellen, wordt dus ook de gracht terug opengelegd.  Ter voorbereiding werd er in 2012 een archeologisch onderzoek uitgevoerd.  Dit legde ter hoogte van de omgrachting en de speeltuin enkele overblijfselen bloot van een bruggenhoofd en funderingsmassieven. Deze brug is wel degelijk terug te vinden op oude kaarten (de Ferraris e.a.).

In samenspraak met Erfgoed wordt de slotgracht opnieuw doorgetrokken  en wordt er terug een brug aangelegd. Omdat de juiste vorm van de oorspronkelijke brug niet kon worden bepaald door het archeologisch onderzoek, wordt een nieuwe verantwoorde brug geplaatst (baksteen, arduinen boorden, hedendaags metalen hekwerk).  De brug met lichte ronding geeft een extra accent aan de dreef.  Het geheel houdt dus rekening met de historische situatie die ook grotendeels (doorlopen gracht en brug) wordt hersteld.  

Door de keuze voor vlakke doorgezaagde kassei, het ontbreken van niveauverschillen en de slechts heel flauwe ronding van de brug (om net het gevoel te krijgen dat je over een brug wandelt, zonder een hindernis te creëren) wordt er ten volle rekening gehouden met een integrale toegankelijkheid.

Dreef: Ook de dreef wordt aangepakt. De dreef zal niet meer bestaan uit twee losse smalle paden, maar er komt één verharding van 3 meter breed (te gebruiken door zowel voetgangers als fietsers).  De verharding van de dreef zal bestaan uit doorgeslepen kasseien.  Deze aanleg werd ook gebruikt voor de dreven rond de spiegelvijver en naar het Openluchttheater.  Door telkens dezelfde materialen te gebruiken ontstaat een meer esthetisch geheel, met een logische opbouw (hoofddreef voorlopig nog in klinkers, zijdreven in doorgeslepen kasseien, functionele kleinere fiets- en wandelpaden in dolomietkleurig asfalt, paden in zand.)  Doordat de ruimte tussen de kasseien opgevoegd wordt is de dreef ook milieuvriendelijk onderhoudsarm.

Vervanging bomen en aandacht voor vleermuizen: De voorbije decennia werden er reeds 44 beuken of wat ervan overbleef (vele kruinen zijn eruit gevallen) gerooid  omwille van veiligheidsredenen.  Mede op vraag van ANB worden de resterende 76 beuken (waarvan sommige in slechte toestand) in en aan de Jezuïetendreef gerooid. 

We zullen nu de resterende 76 bomen kappen, maar planten er tegelijkertijd ongeveer 120 nieuwe aan. De kap werd jarenlang doordacht voorbereid. In het Rivierenhof zitten immers veel vleermuizen. In de omgeving van de bomen die worden gekapt, werden er eerst vleermuizenkasten (schuilplaatsen voor vleermuizen) gehangen. De gaten in de bomen (mogelijke vleermuisschuilplaatsen) werden vervolgens op advies van vleermuisspecialisten afgesloten zodat de beestjes moesten verhuizen. Mochten er, ondanks alle voorbereidende maatregelen, toch nog vleermuizen in de Jezuïetendreef wonen, dan krijgen ze nu nog een laatste kans om veilig te verhuizen. Het Agentschap voor Natuur en Bos heeft  tweeëntwintig beuken aangeduid waarin mogelijk nog vleermuizen huizen. Deze tweeëntwintig bomen werden met bio-verf (blauwe stip) gemarkeerd en zullen bij de restauratie van de dreef speciaal en heel voorzichtig met een kraan worden neergelegd (afhankelijk van waar de holtes zich bevinden wordt heel de stam of een stuk van de stam neergelegd). De bomen blijven ook een week onaangeroerd liggen zodat eventuele bewoners er dan kunnen uitkruipen. De vleermuizen die hun holtes verlaten, keren niet meer terug naar een liggende boom maar zoeken een onderkomen in oude bomen in de rest van het park. Bomen, die aangeduid werden met een blauwe streep bevatten waarschijnlijk geen vleermuizen, maar worden door de aannemer nog eens extra nagekeken op holtes.

De andere bomen worden zonder verdere maatregelen omgezaagd. Bij goed weer zou volgens ANB de bomenkap reeds midden maart kunnen worden gerealiseerd. ANB zal bepalen wanneer de werken worden uitgevoerd.

Indien er toch vleermuizen gevonden worden, dan zullen deze naar een dierenopvangcentrum worden gebracht .

120 nieuwe rode beuken worden in de Jezuïetendreef aangeplant in november 2015.  De beuken worden in  vier rijen aangeplant.  Het gaat om bomen van een groot formaat (stamomtrek 35 tot 45 cm, hoogte tot 6 meter [= huis van 2 verdiepingen]).

Restauratie Jezuïetenpoort: De Jezuïetenpoort uit 1741 wordt grondig hersteld.  Het dak wordt vernieuwd, de stenen gevel wordt gekuist en opnieuw opgevoegd.  De houten poort en het andere houtwerk wordt opnieuw geschilderd en rond de poort komt er een sierhekwerk met gemetste pilaren die de poort omarmen.  Deze omheining wordt op termijn doorgetrokken langsheen de Turnhoutsebaan.

 

Tijdslijn en verloop van de werken  (deze timing is weersgevoelig en kan wijzigen)

Maart 2015:  rooien gemarkeerde bomen (met mogelijk vleermuizen) (dit gebeurt na groen licht Agentschap Natuur en Bos in verband met vleermuizen: deze moeten actief zijn).  De bomen waarin mogelijk vleermuizen huizen worden door de aannemer in stukken omzichtig neergelegd met een kraan.  Ze blijven een week liggen, waardoor de vleermuizen hun holtes zullen verlaten en niet meer terugkeren.  Ze zullen een onderkomen zoeken in oude bomen in de rest van het park.

Eind maart tot midden april: verwijderen straatmeubilair  (zitbanken, vuilnisbakken, verlichtingspalen, infopaneel), rooien andere bomen, verwijderen verhardingen.

Eind april tot bouwverlof: uitgraven gracht en start aanleg brug, aanleg fundering dreef, aanleg bekabeling (verlichting), verharding dreef.

Einde bouwverlof tot begin herfst: restauratie Jezuïetenpoort

November 2015: aanplant 120 grote rode beuken (stamomtrek 40 cm of meer).

 

Gevolgen van de werf voor de bezoekers

Fietsers en voetgangers: De hele zone van de werf wordt afgesloten voor parkbezoekers.  Ter hoogte van de Jezuïetendreef zal er gedurende de werken geen in- of uitgang van het park zijn. Alle parkbezoekers en pendelaars (fietsers) worden gedurende zes maanden omgeleid via de verharde parkingang aan de Turnhoutsebaan 246 (Parkwachtersvilla) die uitgeeft op de eveneens verharde centrale dreef (Parkweg). De aannemer zorgt voor de nodige bebording van de noodzakelijk omleidingen voor fietsers en voetgangers.  Om te vermijden dat wandelaars/fietsers via het ‘Sterbos’ op de werf zouden terechtkomen, wordt het kleine toegangspoortje (de onverharde parkingang tussen 244 en 246 op de Turnhoutsebaan) in het Sterbos ook afgesloten. Sommige parkbezoekers zullen hierdoor een klein stukje moeten omwandelen.

Speeltuinen blijven open: Hoewel gelegen in de buurt van de werfzone, blijven de speeltuinen aan weerskanten van de Jezuïetendreef gedurende de duur van de werken toegankelijk!  De werf wordt immers volledig afgesloten.

Loop- en wandelroutes: De loop- en wandelroutes die de Jezuïetendreef kruisen of gebruiken worden gedeeltelijk omgeleid. Bewegwijzering wordt voorzien.

Werfverkeer: Om de bezoekers van het park zo weinig mogelijk te hinderen, zal alle werfverkeer rechtstreeks via de Turnhoutsebaan (naast de Jezuïetenpoort) gebeuren.  Mogelijk wordt de rijbaan tijdelijk afgesloten wanneer grotere opleggers via de Turnhoutsebaan de Jezuïetendreef moeten indraaien.

Kostprijs van de werken

Totale kostprijs van de gehele restauratie Jezuïetendreef bedraagt € 481.026,-  incl. BTW

 

Samenvattende Cijfers

Ø  44 beuken of wat ervan overbleef (vele kruinen eruit gevallen) werden de afgelopen jaren met spoed gerooid. Deze ‘noodkappingen’ van zeer zieke bomen waren om veiligheidsredenen absoluut noodzakelijk.

Ø  76 beuken,  waaronder heel wat zieke exemplaren, worden gerooid van zodra het Agentschap voor Natuur en Bos (ANB) daartoe opdracht geeft. Daarvan hebben er 22 een blauwe stip, deze worden met uiterste omzichtigheid neergelegd om eventueel resterende vleermuizen te redden.

Ø   120 nieuwe rode beuken worden in de Jezuïetendreef aangeplant in november 2015.  De beuken worden in  vier rijen aangeplant .  Het gaat om bomen van een groot formaat (stamomtrek 40 tot 45 cm, hoogte tot 6 meter [= huis van 2 verdiepingen]).

Ø  Totale kostprijs: € 481.026,-  incl btw is de totale kostprijs van de gehele restauratie (alle afbraak- en rooiwerken, het opnieuw aanleggen van de dreef met nieuwe verharding, zitbanken, vuilbakken, energiezuinige verlichting en de bouw van de slotgrachtbrug, incl. de aankoop en aanplant van 120 grote rode beuken en de volledige restauratie van de Jezuïetenpoort uit 1741).

 

Communicatie en informatie over de werf

Buurtmobiel informeert je op locatie over de werf: Mocht je nog met vragen zitten over de restauratie van de Jezuïetendreef of je wil de plannen inkijken, kom dan naar de buurtmobiel op zaterdag 7 maart 2015 van 10u tot 12u in het Rivierenhof. De Buurtmobiel staat op locatie aan de Parkweg (de centrale dreef) ter hoogte van de Jezuïetendreef (Parkingang Turnhoutsebaan 242 – 244) in Deurne. Daarna kun je de plannen inkijken bij de domeinwachters van het Rivierenhof, Turnhoutsebaan 246 in 2100 Deurne.

Infoborden en social media: Verdere communicatie gebeurt via infoborden in het park.  Deze worden aangepast indien er wijzigingen optreden. Nieuwsjes over de werf kun je ook opvolgen via de Facebookpagina van het Rivierenhof. (Facebook.com > Rivierenhof )

Plannen inkijken: Mocht je nog met vragen zitten over de restauratie van de Jezuïetendreef of je wil de plannen inkijken, kom dan naar de Parkvilla van de domeinwachters in het Rivierenhof, Turnhoutsebaan 246 in 2100 Deurne. De domeinwachters zijn ook bereikbaar op T 03 360 52 18.

 

Het Rivierenhof vraagt om enig begrip en verontschuldigt zich bij de buurtbewoners en parkgebruikers voor het mogelijks ongemak dat zij door deze restauratiewerken kunnen ondervinden.

Rivierenhof plant nieuwe bomen

publish date
06.03.2015

Eeuwenoud maar niet verouderd! Het Rivierenhof restaureert de Jezuïetendreef en plant nieuwe bomen aan voor toekomstige generaties. Het Rivierenhof informeert jou graag persoonlijk over deze belangrijke werf in het park. Kom zaterdag 7 maart 2015 tussen 10 en 12 uur naar de buurtmobiel op de kruising Parkweg / Jezuïetendreef en verneem alles wat jij graag wilt weten.

Buurtmobiel van Deurne.

Geboren op de kinderboerderij

publish date
18.01.2015
RH_KB_kalfje
Kalfje geboren op de kinderboerderij Rivierenhof

 

Tijd voor suikerbonen! Op de Kinderboerderij Rivierenhof is een nieuw kalfje geboren. Het was een natuurlijke bevalling en mama Liske en haar dochter stellen het zeer goed. De dochter kreeg de naam Lotte.