Scholen op stap in overstromingsgebied

publish date
07.10.2017

Dankzij een handige brochure kunnen leerlingen van het secundair onderwijs met een leerkracht of gids van de dienst Integraal Waterbeleid de Jutse Plassen bezoeken. Ze ontdekken heel wat bezienswaardigheden die met het blote oog niet te zien zijn. Zie je de torenvalkbak hangen? Herken je de watervogels die in de plassen huizen? Wist je dat je over-overgrootouders misschien hand in hand langs hetzelfde bos gewandeld hebben? Bovenop de wonderlijke natuurwandeling leren ze ook waarom de provincie deze plassen heeft aangelegd. Want anders dan de meeste bewoners van deze plassen, hebben mensen toch liever een nest zònder natte voeten.
 

Verrassende resultaten na visonderzoek Grote Nete

publish date
29.05.2017

Vorig jaar maakte de provincie Antwerpen de Grote Nete en Kleine Hoofdgracht in Balen beter vispasseerbaar. De maatregelen blijken te werken. Recent visonderzoek concludeert dat een aantal zeldzame soorten zoals de kwabaal, de beekprik en de serpeling opnieuw meer stroomopwaarts terug te vinden zijn.

Net voor de herstelmaatregelen heeft men de vispopulatie voor het eerst onderzocht. Aansluitend op dit onderzoek herhaalden enkele visdeskundigen eind maart het onderzoek op een aantal trajecten afwaarts en opwaarts de vispassages. De gebruikte techniek is die van de elektrovisserij. Een elektrisch toestel verdooft de vissen tijdelijk zodat deze komen bovendrijven en dus makkelijk geteld kunnen worden.

Overzicht afvissing 2017 en belangrijkste vangsten
Overzicht afvissing voorjaar 2017 en belangrijkste vangsten

Zelfs de eendekom in de Kleine Hoofdgracht trekt vissen aan

In de Kleine Hoofdgracht troffen de onderzoekers 9 soorten aan waaronder ook de beekprik, kopvoorn en serpeling. Deze keer onderzocht men ook de eendekom en het grachtenstelsel die in verbinding staan met de Kleine Hoofdgracht en opwaarts de nieuwe vistrap liggen. Vissen voelen zich daar thuis; er zwommen maar liefst 12 verschillende soorten rond.

Kwabaal verkent zijn nieuwe habitat

In de Grote Nete vonden de onderzoekers in totaal 18 soorten. Voor het eerst stelden onderzoekers vast dat de kwabaal ook opwaarts van het kanaal van Beverlo aanwezig was. Deze soort werd opnieuw geïntroduceerd, maar nooit opwaarts het kanaal uitgezet. De kwabaal zwemt dus met zekerheid de sifon onder het kanaal door.

Beekprik passeert de Grote Nete steeds verder richting Limburg

Verder zagen de onderzoekers ook een beekprik wegzwemmen in de nieuwe meander, opwaarts het kanaal. Dit is een mooi resultaat want dit is wellicht de meest opwaarts gekende vangplaats voor beekprik sinds lange tijd.

Proper water voor de serpeling

Serpeling is overal aanwezig. Dit duidt op goed ontwikkelde waterlopen met een goede waterkwaliteit. Tijdens de vorige afvissing vonden de onderzoekers geen serpeling opwaarts van de toen nog aanwezige stuw aan de Kerkhovense steenweg, en deze keer wel. Het knelpunt is duidelijk weggewerkt en de serpeling krijgt nu overal vrij spel.

In het najaar herhaalt de provincie het visonderzoek. Zullen de nakomelingen van deze bedreigde vissen ook vlot hun weg opwaarts gevonden hebben?

Ook waterlopen van Baarle-Hertog nu onder provinciale hoede

publish date
24.05.2017

Baarle-Hertog draagt het beheer van haar onbevaarbare waterlopen aan de provincie over. Sinds de interne staatshervorming hebben 65 van de 70 Antwerpse gemeenten hun waterlopen aan de provincie overgedragen. 

De provincie is niet de enige waterloopbeheerder, maar wel de grootste. Ze beheert namelijk 2.400 km aan onbevaarbare waterlopen (de zogenaamde 2de categorie waterlopen). Het onderhoud van de waterlopen is belangrijk in de strijd tegen wateroverlast, overstroming en klimaatverandering. Sinds de provincie het beheer van de gemeentelijke waterlopen heeft overgenomen, is er minder versnippering en meer eenheid in het waterlopenbeheer. Onbevaarbare waterlopen stoppen immers niet aan gemeentelijke grenzen. Door de overdracht en het schaalvoordeel kan de provincie een efficiënt en duurzaam beheer voeren, met aandacht voor ruimte voor water. 

De deputatie gaf onlangs groen licht voor overname van de waterlopen van Baarle-Hertog. Zo komen er 4,6 km waterlopen bij de 2.400 km in provinciaal beheer. Ook de Vlaamse regering heeft de overdracht bekrachtigd. 

Waterlopenkaart Provincie Antwerpen
Nieuwe waterlopenkaart van de provincie Antwerpen

Betere bochtenwerk voor Babbelsebeek

publish date
28.02.2017

In de omgeving van de Bremstraat in Duffel en Lier is er vaak wateroverlast. Dat komt door de Babbelsebeek. Die krijgt soms teveel water te verwerken. Ook zijn zijloop de Arkelloop zorgt voor problemen. De provincie Antwerpen beheert beide waterlopen. Vanaf 6 maart laat ze werken uitvoeren om de problemen te beperken.

Panoramafoto van de Babbelsebeek aan de Bremstraat
De Babbelsebeek verleggen we verder van de straat. We laten de waterloop ook opnieuw kronkelen.

Wat recht is, weer krom

Waterlopen zijn van nature zelden recht. Maar al die bochten zijn niet handig. Daarom maakten ze vroeger veel kromme waterlopen recht. Dat zorgde voor rechte perceelsgrenzen en dus meer nuttige ruimte voor landbouw. De Babbelsebeek (ook gekend als Babbelkroonbeek) loopt zo een heel stuk recht naast de Bremstraat. De provincie gaat nu een deel van deze waterloop weer bochten geven. Zo'n kronkelende beek kan meer water bevatten. De beek zal ook verder van de straat liggen. Daardoor daalt de kans op wateroverlast twee keer. Ook voor vissen is een kronkelende beek goed nieuws. Ze krijgen nu meer plekken om te schuilen of te paaien.

Weg met wallen

De Arkelloop stroomt in de Babbelsebeek. Op deze plek gaan we de wallen van de oevers afgraven. De waterlopen kunnen daardoor meer water opvangen bij hevige neerslag. Door het extra contact met de vallei krijgen we meer ruimte voor water. 

Beter een grote buis dan een kleine

Niet op je rapport natuurlijk! Het gaat over buizen waar de waterloop door loopt. Vroeger werden veel waterlopen in zo'n buis onder de grond gestoken. Ook een deel van de Arkelloop stroomt door zo'n buis. Over een lengte van 20 meter is die echter te klein. Aan het begin van de buis zorgt dat voor wateroverlast. Een deel ervan gaan we nu vervangen door een grotere buis. Het andere deel leggen we opnieuw open. 

Werken in fasen

De werken starten normaal op maandag 6 maart. Ze zullen zo'n 2 maanden duren. We werken in fasen. Eerst komt de inbuizing aan bod. Vervolgens graven we de oeverwallen af en ten slotte verleggen we de Babbelsebeek.

We beperken de hinder voor de omwonenden zoveel mogelijk. 

Overzichtsplan van werken aan Arkelloop en Babbelsebeek
Overzichtsplan van de werken

Departement Leefmilieu schreef een stukje geschiedenis

publish date
03.02.2017

Lees het eigentijds en fris jaarverslag van 2016 

Jaarverslag 2016
Jaarverslag 2016 van departement Leefmilieu

Provincie doet mee met Triple C

publish date
12.12.2016

Triple C is een interregionaal project (Interreg V – 2 zeeën) tussen Engeland, Nederland en Vlaanderen dat inzet op klimaatadaptatie via een innovatief integraal waterbeheer. Hierbij staat de samenwerking met lokale landbouwers centraal. Ons deelproject betreft specifiek de Kleine Aa/Molenbeek en haar stroomgebied in het grensgebied van Kalmthout, Essen en Roosendaal. Vlaamse en Nederlandse landbouwers en waterbeheerders bedenken en testen slimme, doelmatige maatregelen die ten goede komen voor zowel het bodem- en waterbeheer als de bedrijfsvoering.

De Kleine Aa is een grensoverschrijdende waterloop. In het recente verleden zijn er verschillende ingrepen gerealiseerd door zowel onze Nederlandse partners als de provincie Antwerpen. Onze deelname aan dit Europees project is het logische vervolg om de beek en het stroomgebied beter in te richten. In 2015 sloot onze provincie overigens ook een samenwerkingscharter met de grensoverschrijdende waterbeheerders. Triple C is er een concrete uitwerking van.

Stuwtjesproject 2013 aan de Kleine Aa

Het project is opgedeeld in twee delen. Het eerste deel situeert zich aan de Kleine Aa zelf ter hoogte van Steenpaal. Het doel is om de waterhuishouding te verbeteren door het wegwerken van 2 ruilverkavelingsstuwen. Daarvoor zullen we de waterloop herinrichten en ecologisch herwaarderen. Ook zullen we op vrijwillige basis kleinschalige maatregelen op perceelsniveau voorstellen in samenspraak met de aangelanden en de landbouwers.

Het tweede deel situeert zich in het gehele stroomgebied van de Kleine Aa. Hier treffen we vooral maatregelen om de versnelde waterafvoer naar de Kleine Aa en haar zijlopen te verminderen. Het zijn eveneens kleinschalige innovatieve maatregelen die samen met de landbouwers worden uitgewerkt. Dit kan gaan over actief peilbeheer door middel van stuwtjes in perceelsgrachten of peilgestuurde drainage in percelen, infiltratiegreppels, bufferzones, … . Op Nederlands grondgebied worden gelijkaardige maatregelen uitgewerkt. Via een grensoverschrijdende Agrobeheergroep kunnen landbouwers langs beide landsgrenzen kennis en ervaringen uitwisselen.

Logo Triple C

Onze Vlaamse partner in dit project is Agrobeheercentrum ECO². Onze Nederlandse partners zijn de landbouworganisatie ZLTO en Waterschap Brabantse Delta, beheerder van de Kleine Aa/Molenbeek aan Nederlandse zijde.

Aan Vlaamse zijde is een budget van 520.000 euro voorzien waarvan Interreg V 60% subsidieert via Triple C.

 

Provincie maakt werk van droge voeten in Mol-Gompel

publish date
29.08.2016

Mol-Gompel kreeg vaak te maken met wateroverlast. De Scheppelijke Nete deed de Burgemeesterloop overstromen waardoor tuinen onder water liepen. Dat probleem wordt nu verholpen door de waterloop verder weg te leggen. 5 september starten de werken.

De Burgemeesterloop zorgt al jaren voor problemen voor bewoners van de Gompelbaan en Gompelhoeve. Bij hevige neerslag stroomt de Scheppelijke Nete over en een deel van dat water vloeit naar de Burgemeesterloop. Deze kleine waterloop kan zo'n hoeveelheid niet aan en stroomt op zijn beurt over in de tuinen van de Gompelbaan.

Om dit probleem te verhelpen broedde de provincie al langer op een tweedelig plan. Nu kan eindelijk gestart worden met het eerste luik: door de Burgemeesterloop een nieuwe bedding te geven ten noorden van de spoorweg, wordt de bebouwing gespaard van wateroverlast. Verder stroomafwaarts wordt de waterloop evenwijdig met de Gompelbaan gelegd zodat de gronden van de Gompelhoeve opgelucht adem kunnen halen. Het nieuwe tracé maakt ook het onderhoud van de waterloop een stuk makkelijker. Pidpa maakt van de gelegenheid gebruik om meteen de riolering van de Gompelbaan te vernieuwen.

Het tweede luik van de oplossing omvat de aanleg van een groot overstromingsgebied aan de Scheppelijke Nete tussen de Zuiderring en de spoorweg. Die werken starten ten vroegste in het najaar van 2017.

Ruimte voor water en natuur aan Wolzakkenleibeek

publish date
06.06.2016

De gemeente Putte werd in het verleden niet gespaard van wateroverlast. In januari van dit jaar nog veroorzaakte de Wolzakkenleibeek overstromingen in de straten Langendijk en Wolzakken. De provincie Antwerpen beheert deze waterloop en pakt de problemen aan door vanaf half juni op een terrein van 2ha een overstromingsgebied aan te leggen.

 

Planning van de werken

De werken zullen gefaseerd verlopen en enkele maanden in beslag nemen. De Wolzakkenleibeek zelf wordt gedeeltelijk in het overstromingsgebied verlegd. Aan de instroom plaatsen we een zandvang. Die belet dat het meegevoerde zand zich in het overstromingsgebied en verder stroomafwaarts verspreidt. Aan de uitstroom van het gebied komt er een knijpconstructie. Bij hevige regenval en hoge debieten loodst de knijp het water naar de overstromingszone. Zo voorkomen we dat er stroomafwaarts wateroverlast ontstaat. Het overstromingsgebied kan ongeveer 11.000 m³ water vasthouden. Met een deel van de afgegraven grond zal een ringdijk aangelegd worden. Wat de ecologische inrichting betreft, komen er in het gebied zelf een drietal amfibiepoelen en beplanten we de dijken met struikgewas en een aantal bomen.

Tijdens de werken is in de omliggende straten éénrichtingsverkeer van toepassing, zoals te zien is op onderstaand kaartje.

De werken worden uitgevoerd door aannemer Van Raak uit Ravels. De kostprijs van de werken wordt geraamd op 288.014,40 EUR. De uitvoeringstermijn bedraagt 80 werkdagen. 

Infovergadering

Op 6 juni 2016 organiseerde de provincie Antwerpen een infovergadering over de aanleg van het overstromingsgebied aan de Wolzakkenleibeek in Putte. De presentatie van de infovergadering kun je hieronder downloaden.

Met vragen of opmerkingen kun je terecht bij de verantwoordelijke van dit project.

Vissen kunnen nog dit schooljaar op excursie naar Limburg

publish date
01.09.2015

Een nieuw schooljaar gaat van start en provincie Antwerpen is meteen bij de les. Op 7 september start een aannemer met het wegwerken van vismigratieknelpunten op de Kleine Hoofdgracht en de Grote Nete in Balen.

De Kleine Hoofdgracht

Eind vorig jaar organiseerde de provincie een infovergadering om de buurtbewoners in te lichten over de geplande werkzaamheden om vismigratieknelpunten weg te werken in de Kleine Hoofdgracht en de Grote Nete. Die maken deel uit van het door Europa gesubsidieerde Life+project "Keiheuvel-De Most". De provincie bracht meteen in primeur de resultaten van een grootscheeps visonderzoek in deze waterlopen.

 

De stuw op de Grote Nete

Vissen op de helling

In de Kleine Hoofdgracht aan het kasteeldomein de Most bevinden zich twee stuwen. De meest opwaartse stuw is een stuw met schotbalken. De kasteeleigenaar gebruikt deze stuw om het opwaartse waterpeil te handhaven en de vijver te voeden. De afwaartse stuw wordt gevormd door een schuin afhellende betonplaat. Met de aanleg van een stenen helling werken we meteen beide knelpunten weg.

Nieuwe meander

Op de Grote Nete werd in het verleden een stuw aangelegd om de Zweilingsloop te voeden en de verderop gelegen Topmolen te doen werken. Op een perceel in eigendom van de provincie Antwerpen tussen de Kerkhovensesteenweg en het kanaal naar Beverlo, leggen we een nieuwe meander aan van de Grote Nete. Zo omzeilen we de stuw en creëren we ruimte voor water en natuur.

Situering van de werken

LIFE+

 

Deze werken krijgen de financiële steun van het LIFE-fonds van de Europese Unie.

Leer meer over onze LIFE+projecten.

 

Het Agentschap voor Natuur en Bos (ANB) heeft voor deze werken een subsidie van 162.000 EUR toegekend in het kader van de instandhoudingsdoelstellingen in Vlaanderen.

 

Voor meer info over deze werken kunt u terecht bij de projectverantwoordelijke:

Wijk Goudveld weldra verlost van wateroverlast

publish date
30.06.2015

Op 1 juli start het Agentschap voor Natuur en Bos (ANB) met het kappen van het naaldbos langs de Hallebaan op de plaats waar de provincie een nieuwe waterloop gaat aanleggen. Dit past in een reeks maatregelen om de wateroverlast in de wijk Goudveld aan te pakken, maar beantwoordt ook aan enkele doelstellingen inzake duurzame mobiliteit, recreatie en ecologie. Het naaldbos zal plaatsmaken voor een inheems loofbos met een grotere ecologische meerwaarde. Dit loofbos wordt publiek toegankelijk via een wandel- en ruiterpad.  

Door de toegenomen bebouwing zoekt het hemelwater in Malle en Zoersel steeds sneller zijn toevlucht tot de Risschotseloop, die daardoor bij hevige regen buiten haar oevers treedt. Bovendien wordt het water te snel afgevoerd wat stroomafwaarts voor problemen zorgt in de wijk 'Goudveld'. Om de wijk te vrijwaren van overstromingen gaat de provincie het overtollige water omheen de wijk leiden door een aftakking van de Risschotseloop te graven die parallel aan de St-Antoniusbaan en de Hallebaan zal stromen.

Het Agentschap Natuur en Bos van de Vlaamse Overheid en de gemeente Zoersel voeren gelijktijdig werken uit aan het valleigebied en de weginfrastructuur.

Provincie Antwerpen geeft startschot voor vispasseerbare Wamp in Kasterlee

publish date
27.05.2015

Vissen kunnen straks weer zonder hindernissen wedstrijdjes zwemmen in de Wamp in Kasterlee. In opdracht van de provincie Antwerpen worden enkele stuwen vervangen door vispassages. Want zeg nu zelf, hebt u al eens een vis zien hordenlopen?

Stuw aan de Wampstraat

De Wamp in Kasterlee vormt voor veel vissen een belangrijke route. Enkele stuwen maken het de vissen al een hele tijd moeilijk. In samenspraak met de landbouwers werkte provincie Antwerpen daarom een oplossing uit om de beek vispasseerbaar te maken, met zo min mogelijk hinder voor de landbouw. 

Op 1 juni 2015 start aannemer Van Raak uit Weelde met de aanleg van de vispassages. Die worden om de beurt afgewerkt, met de stroom mee. Met een beetje geluk is alles in kannen en kruiken in november.

Provincie Antwerpen telt vissen in de Kempen

publish date
01.04.2015

Gissen is missen en meten is weten. Daarom gaf provincie Antwerpen de opdracht voor een grootscheeps visonderzoek in de Kempen. Vanaf 7 april gaat een onderzoeksteam van PXL hogeschool vissen tellen in de Daelemansloop in Geel en het Loeijens Neetje in Kasterlee en Retie. Met de resultaten van dit onderzoek willen we de werking van de aangelegde vispassages controleren. 

De provincie Antwerpen levert jaarlijks inspanningen om de waterlopen onder haar beheer weer vispasseerbaar te maken. Menselijke ingrepen in het verleden veroorzaakten immers onneembare hindernissen voor de vissen. Voor veel vissen is stroomopwaarts geraken echter zo belangrijk dat zelfs hun voortbestaan ervan afhangt!

We hebben in het bijzonder aandacht voor de kwetsbare soorten kopvoorn, serpeling, rivierdonderpad en kleine modderkruiper (die laatste twee zijn trouwens Provinciale Prioritaire Soorten). Om te weten of onze inspanningen voor de verwachte resultaten zorgen, gaan we nu de vissen tellen die stroomopwaarts van de passages zijn geraakt.

Lange vistrap Daelemansloop

Vistrappen in de Daelemansloop

De provincie Antwerpen heeft in de Daelemansloop in Geel in december 2013 een grote stuw vervangen door een langgerekte vistrap. Enkele bestaande vistrappen verder stroomafwaarts werden bovendien geoptimaliseerd. We willen hier onderzoeken of de doelsoorten (kleine modderkruiper, rivierdonderpad, kopvoorn en serpeling) effectief stroomopwaarts geraken.

 

Nieuwe meander Loeijens Neetje

Vispassages in het Loeijens Neetje

In 2012 realiseerde de provincie Antwerpen twee vispassages in het Loeijens Neetje in Kasterlee en Retie. Aan de monding in de Keine Nete werden een stuw en een ander knelpunt omzeild door een nieuw stuk kronkelende beek aan te leggen met een aparte monding. Ook verder stroomopwaarts werd een kleinere nevengeul aangelegd om een stuw te omzeilen. We willen graag weten welke vissoorten het nieuwe traject van het Loeijens Neetje volgen vanop de Kleine Nete en of ze ook voorbij de tweede passage geraken. 

 

Visonderzoek

Vanaf 7 april start het onderzoeksteam met elektrische vangtechnieken waarbij ze de vissen als het ware tijdelijk verdoven en ze met een net opvangen. Dit gebeurt zowel stroomafwaarts, in de vispassages als stroomopwaarts ervan. Daarna worden gedurende ongeveer drie weken fuiken gezet, die de onderzoekers regelmatig controleren. Tot slot krijgen de gevangen vissen een kleurmerk. Kleurmerken blijven zichtbaar zolang de vis leeft en zijn snel aan te brengen zonder de vis te beschadigen. Op het einde worden opnieuw elektrische bevissingen uitgevoerd en kan aan de hand van het kleurmerk nagegaan worden of de vissen de vispassage hebben kunnen opzwemmen.  

Het onderzoek op het terrein is uiterlijk eind mei afgerond en de resultaten verwachten we in het najaar. Uit het onderzoeksrapport kunnen we lessen trekken voor toekomstige vismigratieprojecten. Indien nodig zal de provincie op basis van de resultaten nog kleine aanpassingen doen in de onderzochte vistrappen. 

Voor meer info kun je terecht bij onze projectverantwoordelijke. We hopen alvast op een wonderbaarlijke visvangst!
 

Volgende van de detaillijst